Anderen over 'Dronken van het leven'

In de media verschenen een aantal recensies van 'Dronken van het leven'. Kent u nog andere voorbeelden? Tips graag in een reactie onder dit artikel.

Boekenbijlage NRC Handelsblad

Elsbeth Etty schreef een uitgebreide recensie van de biografie Dronken van het leven (zie afbeelding en bijlage). Het artikel Plotseling ging mijn revolver af - het woeste leven van de literaire nonconformist A. den Doolaard (1901 -1994) werd gepubliceerd in de boekenbijlage van het NRC Handelsblad van donderdag 12 mei.

scan krantenpagina

Enkele citaten uit het artikel:

Uit de met vaart geschreven biografie door Hans Olink van deze energieke journalist, schrijver en topatleet spreekt een onafhankelijke geest, een warmbloedige man die met hart en ziel stelling nam tegen fascisme en nationaal-socialisme, en zich in geen enkel hokje liet stoppen.

Spectaculaire vrouwengeschiedenissen kenmerkten het leven van Den Doolaard, die er op jeugdfoto's uitziet als een woest aantrekkelijke roverhoofdman.

Zijn huwelijk met de Franse Daisy Roulôt, bij wie hij een dochter verwekte, liep op de klippen nadat Den Doolaard in de buurt van Skopje haar Servische minnaar doodschoot. Olink probeert aannemelijk te maken dat dit opzettelijk was, Den Doolaard zelf heeft altijd gezegd dat zijn revolver per ongeluk afging.
Als bewijs dat de schrijver zijn liefdesrivaal wel degelijk vermoord heeft, baseert Olink zich op Den Doolaard autobiografische roman Samen is twee keer alleen (1976), waarin de hoofdpersoon zich bezondigd aan een vergelijkbare crime passionel. Dat is geen bewijs, maar sensatiezucht. Het boek wordt daar niet sterker door. Integendeel, de relatie tussen Den Doolaard en Daisy wordt er alleen maar schimmiger door.

Het interessantst aan dit barstensvolle levensverhaal is de oorlogsperiode in Londen (...) Onthullend is een brief van Den Doolaard aan premier Gerbrandy die hem had laten weten dat hij zich als ambtenaar van de Londense regering niet mocht inlaten met communisten.

Den Doolaard heeft de eeuw van het begin tot het einde in al zijn hoogte- en vooral dieptepunten meebeleefd. Hij heeft daar, zoals Menno ter Braak het al verwoordde, 'uitmuntend' verslag van gedaan, 'met een beetje grootspraak en veel pittoreske effecten, maar in het genre werkelijk knap'.

De kritiek van Etty op het gebruik van een roman als bron voor het gedeelte over de dood van Daisy's minnaar in de biografie deel ik volledig. Ondanks een veelheid aan noten is niet altijd duidelijk waar Olink zijn verhaal op baseert. Daarnaast zijn er in het boek een aantal kleine maar storende fouten te vinden.

Nieuwsshow

In het radioprogramma Tros Nieuwsshow werd de biografie besproken door Mieke van der Weij. 

Boekenbijlage de Volkskrant

Aleid Truijens schrijft in de boekenbijlage van de Volkskrant over de biografie onder andere:

scan recensie Volkskrant

Het lange leven van Den Doolaard wordt door zijn biograaf Hans Olink (...) verteld als een spannend jongensboek.

Boekenbijlage Trouw

In Trouw van 21 mei 2011 recenseerde Jaap Goedegebuure de biografie van A. den Doolaard (zie ook de bijlage voor een leesbare versie van het artikel).

Recensie uit Trouw

Enkele passages uit de recensie:

De markante figuur die Den Doolaard is geweest (...) verdient beslist een levensbeschrijving.

Zijn reisverhalen en reportages uit Joegoslavië en Bulgarije waren omstreeks 1930 letterlijk grensverleggend.

Hans Olink heeft Den Doolaard in zoverre recht gedaan dat de vaart van diens zwervend bestaan bewaard is gebleven in het tempo en de stijl van de biografie. 'Dronken van het leven' is als journalistiek geschrift geslaagd te noemen. Daar staat tegenover dat het niet al te diep graaft en soms ook nogal onnauwkeurig met historische feiten omspringt.

Hans Olink over de biografie van A. den Doolaard

De Gids.fm

Hans Olink, de schrijver van de biografie Dronken van het leven over A. den Doolaard, was vorige week te gast bij het programma De Gids.fm op Radio 1. Hieronder het gesprek met Hans Olink en Onno Sinke (Verzet vanuit de verte) over de rol van Radio Oranje in de tweede wereldoorlog.

Het Oog

Ook 'Het Oog' besteedde aandacht voor de biografie van A. den Doolaard:

Wereldomroep

In de uitzending van 2 juni 2011 interviewde Gerda den Hollander voor de Wereldomroep Hans Olink.

Crime passionnel

Hans Olink onthulde vanmorgen in het radioprogramma OVT dat A. den Doolaard in 1933 in Macedonie de minnaar van zijn toenmalige vrouw gedood heeft in een crime passionnel. Het slachtoffer was een luitenant.

Opvallend detail is dat den Doolaard een soortgelijke zaak beschreven heeft in de roman 'samen is twee keer alleen', die ook in andere details veel autobiografische elementen bevat. Het is ook het enige boek in de 'ik-vorm' dat den Doolaard schreef...

Meer informatie is te lezen in de door Hans Olink geschreven biografie van A. den Doolaard, Dronken van het leven, die vanaf morgen te koop is.

In dezelfde uitzending van OVT gaat Henk Hofland in zijn column ook in op zijn herinneringen aan A. den Doolaard.

VMRO

Krant

Een reiziger in Bulgarije stuurde mij deze week de scan van een krant, die hij in het Sofia in handen gedrukt had gekregen. Het betrof een krant van de VMRO, momenteel een Bulgaarse politieke partij.

krant met cyrillisch schrift
Afbeelding: Krant van de Bulgaarse VMRO in 2011

Toen A. den Doolaard in het begin van de jaren dertig van de vorige eeuw in Bulgarije verbleef, was de VMRO (of IMRO) nog een gevreesde terroristische organisatie die de Bulgaarse bevolking terroriseerde en aanslagen pleegde in het Joegoslavische deel van Macedonië.

VMRO krant uit 1932
Afbeelding: VMRO tijdschrift Svoboda ili smert uit 1932

Geschiedenis

Opgericht in 1893, ten tijde van de Ottomaanse overheersing, streefde de Intern-Macedonische Revolutionaire Organisatie een onafhankelijk Macedonië na. Toen Macedonië na de Balkanoorlogen en de Eerste Wereldoorlog verdeeld werd over drie landen, verergerde de al bestaande onderlinge verdeeldheid in de organisatie en begonnen de verschillende fracties elkaar ook gewapenderhand te bestrijden. Na de Tweede Wereldoorlog hield de organisatie feitelijk op te bestaan, om in het post-communistische tijdperk als politieke partij te herleven, zowel in Macedonië als in Bulgarije.

Oriënt-Express

In het nawoord van de 'zoveelste druk' van Oriënt-Express schreef A. den Doolaard in 1994:

Oriënt-Express is geen historische roman, ook al staat op de achtergrond van het verhaal over de tragische lotgevallen van een Macedonische boerenfamilie voortdurend episoden uit de bloedige geschiedenis van de IMRO, de Intern-Macedonische Revolutionaire Organisatie (1893-1935). De leden van dit geheime bevrijdingscomité werden 'comitadji' genoemd.

De langdurige documentatie voor de roman verliep avontuurlijk.

Hoe avontuurlijk zijn documentatie voor zijn roman Oriënt-Express was, blijkt goed uit wat hij daarover schreef in Ogen op de rug:

Mijn vrienden in Belgrado hadden me voorspeld dat de comitadji me nooit binnen het gebied zouden toelaten waar ze met de stilzwijgende toestemming van het fascistische Bulgaarse bewind heren en meesters waren. Maar ik deed alsof mijn neus bloedde en reisde, zodra de wintersneeuw gevallen was, als skitoerist naar het hoge dorp Bansko, een van de strategische 'vestingen' van de VMRO. De comitadji, kwaadaardige jongens, gekleed in kaplaarzen, kaki luifelpetten en leren jekkers die stijf stonden van de revolvers, gingen de eerste paar weken nauwlettend mijn gangen na. Tot de grens van het stadje dan, want daarbuiten lag de sneeuw te diep. Precies zoals ik had verwacht, waren de schoften liever lui dan moe. Na een week of wat gingen ze blijkbaar geloven dat ik enkel gekomen was om dit volkomen onbekende skiparadijs te exploreren.

Weldra wist ik dat de oude Kostra me maar een klein deel van de treurige waarheid had kunnen vertellen. De comitadji zogen de geterrorriseerde bevolking uit door het heffen van een dubbele belasting boven op de officiële en staften elke tegenstand eerst met mishandeling en bij recidive met de kogel. Nadat ik een paar van zulke gevallen van dichtbij had meegemaakt, besloot de plaatselijke VMRO zich van de lastige getuige te ontdoen. Ik kreeg na een verblijf van twee maanden de duidelijke wenk dat het beter voor mijn gezondheid zou zijn als ik het bergdorp met de volgende autobus verliet. Maar door de prompte opvolging van dit bevel kwam ik juist van de drup in de regen: in Sofia vierden de comitadji de lente door het uitmoorden van collega's die tot een dissidente splintergroep behoorden. In een week tijd zag ik op straat en in café's drie man neerknallen.

Over mijn eigen ervaringen in Bulgaars Macedonië en over de VMRO in het algemeen schreef ik een drietal artikelen onder de titel 'Glorie en val der comitadji's'. Prompt nadat ze in het Amsterdamse Handelsblad verschenen waren, werd ik ook uit Bulgarije uitgewezen.

(...)

Het waren mijn eerste artikelen met een politieke achtergrond; en zonder dat ik het besefte, betekenden ze voor mij het begin van een strijd tegen onrecht en verdrukking, die ik mijn hele verdere leven zou blijven vieren.

A. den Doolaard in Ogen op de rug (1971), p. 58/59 en 61

Verdacht

De gedetailleerde beschrijving van de organisatie en de werkwijze van de VMRO deed een Amerikaanse recensent van Time Magazine in 1935 veronderstellen dat A. den Doolaard de kennis over zijn onderwerp in de roman Express to the East (Oriënt-Express) alleen kon hebben opgedaan door zelf deel te nemen aan de gewapende acties van de VMRO:

The author of Express to the East is almost as mysterious as the organization of which he writes. Den Doolard, which means The Wanderer, is the pseudonym of C. Spoelstra, 34-year-old Dutch novelist, adventurer, roving editor of an outdoor-sports magazine, now traveling in the Near East. Although his novels are popular in Holland, they have not won the endorsement of intellectual bigwigs, who created a sensation when they refused to award him the Dutch equivalent of the Pulitzer Prize. In a brief introduction to Express to the East, den Doolard mentions his months of wandering through Macedonia, "sometimes thirsty and penniless and dirty, sometimes drinking iced plum brandy in the luxurious restaurant wagon of the Orient Express," hints that he has taken part in the activity of the organization he describes. Noting his detailed account of conspiratorial methods, it is a likely conclusion that den Doolard did not get his knowledge of them exclusively from books.

Bronnen

Meer over de reizen van A. den Doolaard door Bulgaars- en Joegoslavisch Macedonië is te lezen in het artikel Dolend door Macedonië, in het boek Van vrijheid en dood (1935),  Ogen op de rug (1971, hoofdstuk Oriënt-Express) en in Het leven van een landloper.

Kantoorpand met vlag en uithangbord BMPO
Afbeelding: Het huidige VMRO hoofdkantoor in de Bulgaarse hoofdstad Sofia

Reacties zijn welkom

Ik vind het leuk om reacties te krijgen, dus reageer gerust wanneer je vragen, opmerkingen of aanvullingen hebt. 

Reageren kan onder elk artikel